Messing melkmaten ½ NEDERLANDS KAN

027


Melkmaat 1/2 NEDERLANDS KAN

Voor meer en grotere foto's klik op de melkmaat  ►

Arrondissementsijker Stoffels en / of D. B Camstra

Een rijkelijk versierde melkmaat met een afbeelding van de Waterpoort van Sneek en het Friese wapen, de twee naar links gerichte leeuwen met kroon.
Verder is op het lichaam van de melkmaat afgeslagen;
1/2 Ned. Kan, daaronder het ijkmeesterteken van Stoffels en / of D. B Camstra*, gevolgd door 9 jaarletters van goedkeuring; z 1868, A 1869, de jaarletter reeks gaat vervolgens verder op de rand van de melkmaat met;
B 1870, C 1871, D 1872, E 1873 G 1874. H 1875, J 1876 en een ▲ (driehoek) ten teken dat de maat na 1876 is afgekeurd. De melkmaat is vanaf 1868 tot en met 1876 ononderbroken geijkt.

* Zowel Stoffels als Camstra voerden tussen 1838 en 1869 hetzelfde ijkmeesterteken te Leeuwarden.

Arrondissementsijker
Stoffels T.
Benoemd 12 januari 1838 te Leeuwarden.
Eervol ontslagen 1 januari 1870.

Camstra D.B.
Benoemd 10 juni 1838 te Heerenveen.
Overgeplaatst in 1845 als tweede arrondissementsijker
naar Leeuwarden en gebruikte vanaf 1845 het 'plompeblad'
Eervol ontslagen 1870.

Aanvullende informatie
J.J. de Vos uit Sneek, auteur van het boek 'de historie van de Firma Louwmans en Co', als vrijwilliger werkzaam in het Fries Scheepvaart Museum te Sneek en lid van de Gewichten en Maten Verzamelaars Vereniging (GMVV) plaatste bij het zien van deze melkmaat de volgende opmerkingen;
1. Ik schrijf de bewerking van deze bijzondere melkmaat toe aan Klaas Dijkstra Sneek, een bijzonder en prachtig stuk. Dat het Klaas Dijkstra is kun je zien aan de manier hoe de afbeeldingen op de melkmaat zijn neergezet en de befaamde  "Dijkstra bloem" die alleen hij zo maakte en in veel van zijn werken liet terug komen. 2. Deze maat moet "straks" verhuizen naar het Fries Scheepvaart Museum in Sneek.

Als J.J. de Vos gelijk heeft en dat is met zeer grote waarschijnlijkheid, dan is de melkmaat dus op veel latere datum nadat deze ter 1e en laatste ijk in 1868 - 1876, is aangeboden te  Leeuwarden, door ciseleur Klaas Dijkstra bewerkt.
Het zou het mogelijk een van zijn eerste vroege werken van rond 1911 kunnen zijn.

Eén van Nederlands grootste Klaas Dijkstra voorwerpen verzamelaars dhr. P. Kingma uit Veenwouden bevestigde op 15-12-2014 het vermoeden van J.J. de Vos met de woorden: Ontegenzeggelijk het werk van Kaas Dijkstra, deze melkmaat zou ik graag aan mijn collectie toevoegen! Dijkstra bewerkte wel vaker reeds bestaande voorwerpen echter dan signeerde hij nooit met zijn naam. Ook zouden er grote door Dijkstra bewerkte gewichten in omloop zijn, echter tot op heden zijn ze (nog)niet "boven water" gekomen aldus P. Kingma.

Klaas Dijkstra geboren te Sneek op 20 maart 1895, overleden te Hilversum kort voor 4 juni 1969 was een edelsmid die rond 1911 begon met ciseleren van landschappen in koper en zilver. Hij had zijn ervaring opgedaan bij de bekende zilversmid Thijs de Haas. In 1914 startte Dijkstra vanuit zijn ouderlijk huis een eigen onderneming als koperslager die uitgroeide naar een personeelsbestand tot 22 personen. Waaronder zijn vader, zuster en broers Piet en Sander die in 1937 het (sterk afgeslankte) bedrijf overnamen.

Naast zijn vak als koperslager was Dijkstra een amateurwetenschapper en morosoof die beweerde dat de aarde plat is. Dijkstra hield zelfs na het zien van de foto's en filmopnamen van de Apollo 8, die zijn theorie duidelijk ontkrachtte, overeind dat hij toch het gelijk aan zijn zijde had.
 

028


Melkmaat 1/2 NEDERLANDS KAN

Voor meer en grotere foto's klik op de melkmaat  ►

Arrondissementsijker Stoffels en / of D. B Camstra

Een rijkelijk versierde melkmaat met negen sierringen die elk weer uit vijf ringen bestaan. Op de rand van de melkmaat is afgeslagen;
1/2 Ned. Kan, daarnaast het ijkmeesterteken van Stoffels en /of Camstra* gevolgd door 1 jaarletter de gotische r - 1861 die nog fragmentarisch te zien is doordat er een driehoek ▲ (teken van afkeuring) overheen is afgeslagen.

* Zowel Stoffels als Camstra voerden tussen 1838 en 1869 hetzelfde ijkmeesterteken te Leeuwarden.

Bijzonderheden
> Duimrust op het handvat.

Arrondissementsijker
Stoffels T.
Benoemd 12 januari 1838 te Leeuwarden.
Eervol ontslagen 1 januari 1870.

Camstra D.B.
Benoemd 10 juni 1838 te Heerenveen.
Overgeplaatst in 1845 als tweede arrondissementsijker
naar Leeuwarden en gebruikte vanaf 1845 het 'plompeblad'
Eervol ontslagen 1870.
 

029


Melkmaat 1/2 NEDERLANDS KAN

Voor meer en grotere foto's klik op de melkmaat  ►

Arrondissementsijker E.G. Staal Sr.

Op de rand van de melkmaat staat het ijkmeesterteken van Staal Sr. Zwolle afgeslagen, gevolgd door 3 jaarletters van goedkeuring; g 1851, dan nogmaals het ijkmeesterteken van Staal Sr. gevolgd door jaarletters;
n 1857, p 1859.

Tevens is op de melkmaat aangebracht een messing plaatje met daarop aangegeven de inhoud: 1/2 NED KAN

Opmerking: zeer waarschijnlijk is deze maat ooit een drogemaat geweest gezien de eerste ijk de g van 1851 links van het ijkmeesterteken is afgeslagen.
De tweede ijk de n van 1875 gevolgd door de p van 1859 staan rechts naast het ijkmeesterteken afgeslagen. Het aangebrachte handvat is van (rood)koper. Hetgeen deze maat een bijzondere uitstraling geeft.

Arrondissementsijker
E.G. Staal Sr.
Benoemd 4 juni 1823 te Zwolle.
Eervol ontslagen1 januari 1870.
 

030


Melkmaat 1/2 NEDERLANDS KAN

Voor meer en grotere foto's klik op de melkmaat  ►

Arrondissementsijker E.G. Staal Jr.

Op de rand van de melkmaat staat het ijkmeesterteken van Staal Jr. afgeslagen, gevolgd door 2 jaarletters van goedkeuring; x 1867, t 1884 en een driehoek ▲ teken dat de maat na 1884 is afgekeurd.

Op de melkmaat is geen inhoud aangegeven,
echter de inhoud is een 1/2 NED KAN.

Arrondissementsijker
E.G. Staal Jr.
Benoemd 13 december 1851 te Hulst.
Overgeplaatst 11 oktober 1852 naar Heerenveen; in 1865 naar Hoorn.
Na ontslag van Spanjaardt in 1868 tevens belast met de waarneming van Alkmaar. Benoemd tot ijker, chef van dienst te Hoorn 1 januari 1870, overgeplaatst naar Amsterdam januari 1874. Overleden augustus 1874.
 

125


Zelfbouw melkmaat

Voor meer en grotere foto's klik op de melkmaat  ►

Arronsisemetsijker H. Bellinga.

Men was vroeger zeer zuinig en dat bewijst deze prachtige zelfbouw melkmaat maar weer eens.

De maat is een 1/2 Nederlands KOP graanmaat (halve liter) waaraan een handvat is gezet waarna deze graanmaat verder door het leven ging als melkmaat.

De maat is tijdens zijn leven als graanmaat 14 x geijkt door arrondissement-ijker H. Bellinga.

Officieel was dit natuurlijk niet toegestaan en de maat zal voor eigen gebruik zijn geweest.

Arronsisemetsijker
Bellinga H.
Benoemd 14 maart 1820 te Winschoten
indienst tot 1834 van 1819 - 1820 stadsijker te Groningen.